You are here
Home > Fashion > Designers > Historia ubioru, historia mody / History of clothing, fashion history

Historia ubioru, historia mody / History of clothing, fashion history

2014-07-06

Ubiór chroni ludzkie ciało przed deszczem, mrozem lub upałem i przed zranieniem w pracy lub walce. Zmieniał się, gdy zmieniał się klimat, powstawały nowe zawody lub wynajdywano nowe rodzaje broni i gdy pozwalał na to rozwój techniki (łowiectwo, uprawy, tkactwo, tworzywa sztuczne). Ubiór spełniał zawsze praktyczną funkcję użytkową, ale ten aspekt jest najmniej ważny i odgrywał istotną rolę tylko we wczesnej prehistorii.

Prawdopodobnie już wtedy ubiór stał się również znakiem. Odprawiający magiczne praktyki szaman malował twarz, zarzucał na ramiona zwierzęcą skórę albo wtykał we włosy ptasie pióro nie po to, by przed czymś się chronić, ale po to, aby stworzyć symbol swojej wyjątkowej roli – wyróżnić się spośród innych. Szaman nie ubierał się już, ale się stroił. Ubiór stawał się strojem wyróżniającym jednostkę z masy innych ludzi. Kiedy jednak na polu bitwy ścierały się setki wojowników, potrzebny był im znak wskazujący kogo należy wspierać, a kogo zabić. Każdy z wojowników musiał widzieć i dawać czytelny nawet w zgiełku bitewnym znak. Ubiór stawał się strojem identyfikującym jednostkę z grupą.

Kiedy z czasem w grupach ludzi wyodrębniły się warstwy o różnym stopniu władzy i zamożności i gdy pojawił się podział na przełożonych i podwładnych, ubiór stawał się strojem symbolizującym status i prestiż. Członkowie grup zajmujących w hierarchii niższą pozycję aspirowali do awansu i gdy go osiągnęli, z dumą przywdziewali strój symbolizujący ich sukces. Ci, dla których awans był nieosiągalny, przynajmniej wzbogacali własny strój elementami stroju warstw uprzywilejowanych. Zawsze jednak zmiany zachodzące w stroju były odzwierciedleniem pewnej hierarchii i procesów podejmowanego z własnej inicjatywy pokonywania jej szczebli.

Pomijając w tym miejscu wpływ, jaki na strój mają nowe materiały i technologie, prestiż był zawsze główną siłą napędową zmian zachodzących w stroju i wszystko wskazuje na to, że jest siłą jedyną. Wyjątkiem potwierdzającym regułę jest przypadek, gdy będące obiektem aspiracji wzorce zmieniają się gwałtownie w wyniku militarnego, gospodarczego lub kulturowego podboju (tak było, gdy strój europejski zdominowały wpływy dworu hiszpańskiego), chociaż sam podbój nie musi wcale oznaczać narzucenia nowych wzorców (kiedy Aleksander Macedoński zdominował militarnie świat imponującej mu kultury greckiej, sam stał się jej gorącym orędownikiem i przyczynił się do hellenizacji ogromnej części ówczesnego świata).

Przedstawiony schemat zakłada istnienie dwóch biegunów: prestiżowego centrum tworzącego wzorce oraz aspirujących do tych wzorców peryferiów i nie wyjaśnia dwóch fenomenów: fenomenu niezmiennego stroju ludowego i fenomenu nieustannie zmieniającej się mody.
Strój ludowy nigdy nie poddawał się wpływom mody, bo jego istotą było trwanie tradycji, a nie pogoń za nowinkami. W deklaracjach projektantów i znacznej części konsumentów współczesna moda jest elementem ubarwiającym codzienną, czasami prozaiczną rzeczywistość. Zapewne nim bywa. Jest jednak również elementem podświadomie odczytywanego kodu, identyfikującego członków hermetycznych i zhierarchizowanych warstw pozornie egalitarnego społeczeństwa. Zrozumienie tego zjawiska utrudnia fakt, że moda to również gigantyczny przemysł kreujący popyt i nakręcający koniunkturę, a także element socjotechniki, umożliwiający „przy okazji” miłej zabawy promowanie pożądanych postaw i zachowań.

 

Wydanie specjalne Harper’s Bazaar z okazji 150 lat

 

Moda rozumiana jako tworzenie przez zawodowych projektantów przeznaczonych do powielania i naśladowania wzorów ubioru narodziła się w połowie XIX wieku, mniej więcej w czasach tzw. Lebensreform (reforma życia), szeregu zjawisk będących reakcją na konflikty epoki industrializacji. Ruch wywodzący się z Niemiec i Szwajcarii obejmował różne zjawiska, jak abstynencja, ekologiczna żywność, wegetarianizm, naturyzm, medycyna naturalna, teozofia, a także reforma ubioru. Związek między tymi ruchami a modą polega na tym, że były one animowane przez światłą część społeczeństwa, która usiłowała tworzyć wzorce nowej obyczajowości dla szerokiej publiczności. Jednym słowem, usiłowała edukować mniej światłą część społeczeństwa.
Motywy reformy ubioru nie miały nic wspólnego z modą. Chodziło o likwidację kuriozalnych, kosztownych i niewygodnych form odzieży (przede wszystkim damskiej) i zastąpienie ich formami prostszymi, praktyczniejszymi, a przede wszystkim nie szkodzącymi zdrowiu, ale mechanizm upowszechniania musiał być ten sam co dzisiaj.

Ruch, który stworzył tzw. strój reformowany miał nie lada przeciwnika. Był nim angielski projektant zamieszkały od 1846 r. w Paryżu, Charles Frederick Worth, uważany za twórcę Haute Couture. W 1858 r. Worth otworzył w Paryżu pierwszy dom mody Worth et Bobergh i natychmiast odniósł wielki sukces. Jego kreacje szyte z drogich, ale lekkich materiałów, ozdabiane wzorami kwiatów i cekinami przyciągnęły elegancką publiczność i wkrótce stał się on nadwornym projektantem francuskiej cesarzowej Eugenii i cesarzowej Elżbiety Austriaczki zwanej „Sisi”. Worth był pod każdym względem prekursorem – m.in. wprowadził system sprzedaży wykrojów zagranicznym wykonawcom, a na wszystkich strojach kazał naszywać autorskie logo. Zmodyfikował również sylwetkę kobiety wprowadzając w miejsce krynoliny turniurę, ale z natury był „wielkim krawcem” i uczynił to z powodów estetycznych a nie praktycznych i doprowadził do doskonałości wszystko, z czym mieli walczyć reformatorzy stroju.
Kreacje Wortha są ucieleśnieniem ideału mody wiktoriańskiej. Wróci ona w 70-tych latach XX wieku w postaci tzw. stylu „Lolita”.

Zmierzch epoki wiktoriańskiej przyspieszony rozwojem ruchów reformatorskich jest jednocześnie początkiem epoki edwardiańskiej (la belle epoque, fin de siecle) obejmującej koniec wieku XIX i wiek XX do wybuchu I wojny światowej. O ile końcówka wieku XIX należała do racjonalistycznych reformatorów ubioru, to początek wieku XX oznacza pojawienie się zupełnie nowych trendów stylistycznych. Grunt dla ich upowszechnienia przygotowany został przez nowe zjawiska – wielkie domy towarowe: Anglia – Kendals (1832), Francja – Le Bon Marché (1838), Galeries Lafayette (1893), Le Printemps (1865), USA – Marble Palace (1846), Niemcy – Karstadt (1881) i ilustrowane czasopisma modowe: Harper’s Bazaar (1867), Delineator (1873), Vogue (1892 i Gazette du Bon Ton (1912).

Wydanie specjalne Harper’s Bazaar z okazji 150 lat

 

Wydanie specjalne Harper’s Bazaar z okazji 150 lat

 

 

Źródło informacji: strona www.historiasztuki.com.pl

Zdjęcia: Gocha – magazyn Harper’s Bazaar

 

Zobacz również / See also:

 

Magazyn VOGUE Po Raz Pierwszy W Polskiej Wersji / The Polish Edition Of VOGUE Magazine For The First Time In Poland

Spring 2018 Couture – Wybrane Kolekcje / Spring 2018 Couture – Selected Collections

Kolekcje Spring 2017 Couture / Spring 2017 Couture Collections



70 thoughts on “Historia ubioru, historia mody / History of clothing, fashion history

  1. Thanks for your personal marvelous posting! I genuinely enjoyed reading it, you are a great author.I will be sure to bookmark your blog and will come back in the future. I want to encourage one to continue your great work, have a nice evening!

  2. Woah! I’m really loving the template/theme of this blog. It’s simple, yet effective. A lot of times it’s very difficult to get that „perfect balance” between superb usability and visual appearance. I must say you have done a very good job with this. Also, the blog loads extremely fast for me on Firefox. Superb Blog!

  3. Hey! Quick question that’s totally off topic. Do you know how to make your site mobile friendly? My blog looks weird when viewing from my iphone 4. I’m trying to find a template or plugin that might be able to resolve this issue. If you have any recommendations, please share. Thanks!

  4. Howdy! Do you use Twitter? I’d like to follow you if that would be ok. I’m undoubtedly enjoying your blog and look forward to new posts.

  5. Howdy, i read your blog occasionally and i own a similar one and i was just wondering if you get a lot of spam comments? If so how do you stop it, any plugin or anything you can suggest? I get so much lately it’s driving me insane so any help is very much appreciated.

  6. Greetings from Florida! I’m bored to death at work so I decided to browse your website on my iphone during lunch break. I enjoy the knowledge you present here and can’t wait to take a look when I get home. I’m amazed at how quick your blog loaded on my mobile .. I’m not even using WIFI, just 3G .. Anyhow, very good blog!

  7. Hi there, i read your blog occasionally and i own a similar one and i was just wondering if you get a lot of spam responses? If so how do you protect against it, any plugin or anything you can recommend? I get so much lately it’s driving me insane so any support is very much appreciated.

  8. This design is incredible! You definitely know how to keep a reader amused. Between your wit and your videos, I was almost moved to start my own blog (well, almost…HaHa!) Wonderful job. I really enjoyed what you had to say, and more than that, how you presented it. Too cool!

Dodaj komentarz

Top